काठमाडौं । प्रविधि जगतमा एउटा ऐतिहासिक फड्को मार्दै १८ फेब्रुअरी, २०२६ मा अमेरिकाको न्युयोर्क सहरमा वल्र्ड एआई एलायन्सको आधिकारिक घोषणा गरिएको छ ।
आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सको ७०औँ वार्षिकोत्सवको अवसरमा स्थापना भएको यस संस्थाको नेतृत्व नेपालमा जन्मिएका प्रविधि दूरदर्शी उज्ज्वल रायले गरेका छन् ।
नेपालका प्रख्यात प्रविधि उद्यमी एवं सरकारी सल्लाहकार उज्ज्वल राय वल्र्ड एआई एलायन्सको संस्थापक अध्यक्ष नियुक्त भएका हुन् । यो नियुक्ति सम्पूर्ण नेपाली नागरिक र विश्वभर रहेका नेपाली समुदायका लागि गौरवको विषय हो ।
क्यान महासंघका वरिष्ठ उपाध्यक्ष एवं प्रविधि उद्यमी चिरञ्जीवी अधिकारीले यस उपलब्धिलाई नेपाली सूचना प्रविधि क्षेत्रको एउटा ठुलो कोशेढुङ्गाका रूपमा व्याख्या गरे । नेपालका आइसिटी संस्थाहरूको छाता संगठनका नेताका रूपमा अधिकारीले रायको यो सफलताले नेपाली जनशक्तिको क्षमता विश्वस्तरको रहेको प्रमाणित गरेको बताए ।
संस्थापक अध्यक्ष रायको योगदान नेपालको डिजिटल रूपान्तरणमा अतुलनीय रहेको छ । उनले नेपालको पहिलो राष्ट्रिय एआई नीति तर्जुमा गर्न मुख्य सल्लाहकारको भूमिका निभाएका थिए ।
नेपालको ३० वर्षे आइटी रोडम्याप निर्माणमा उनले प्रमुख रणनीतिकारको रूपमा काम गरेका छन् ।
वल्र्ड एआई एलायन्सका मुख्य उद्देश्यहरू
यस संस्थाले मुख्यतया एआईको नैतिक र उत्तरदायी प्रयोगमा जोड दिनेछ । यसका चार मुख्य स्तम्भहरू यस प्रकार छन् ः
१. नैतिक सुशासनः एआई एल्गोरिदम र तालिम डेटासेटहरूमा निष्पक्षता र पारदर्शिता ल्याउने ।
२. शिक्षा र प्रतिभा खोजीः अन्तर्राष्ट्रिय ह्याकाथन र फेलोसिपमार्फत नयाँ पुस्ताका एआई लिडरहरू तयार गर्ने ।
३. खुला पूर्वाधारः स्वास्थ्य र शिक्षा जस्ता क्षेत्रमा प्रयोग हुने एआई सफ्टवेयरलाई खुला पहुँचयोग्य बनाउने ।
४. विश्वव्यापी सहकार्यः विभिन्न देश र क्षेत्रहरूबीच समावेशी एआई विकासका लागि साझेदारी गर्ने ।
सशक्त र विशेषज्ञ टोली
न्युयोर्कमा मुख्यालय रहेको यस संस्थामा विश्वका उत्कृष्ट विज्ञहरू आबद्ध छन् । नेतृत्व टोलीमा उज्ज्वल रायका साथै महासचिवको रूपमा युवा नेपाली साइबर सुरक्षा विज्ञ सुयोग पराजुली रहेका छन् ।
त्यसैगरी क्रिस एकम्यान, क्रिस साल्सबरी, मेल्भिन राल्फ मान्चाउन र ध्रुबो आदित्य जस्ता विशेषज्ञहरूले सल्लाहकारका रूपमा संस्थालाई मार्गदर्शन गर्नेछन् ।
संस्थापक अध्यक्ष रायका अनुसार, ‘वल्र्ड एआई एलायन्स केवल एउटा संस्था मात्र नभई एउटा अभियान हो, जसले एआईलाई मानवहित र पारदर्शिताका लागि प्रयोग गर्ने सुनिश्चित गर्नेछ ।’